Comedy is een live-gebeuren, wat meteen de vraag oproept: heeft comedy op DVD eigenlijk zin?

Kruismans: “Het is net als een muziekoptreden op DVD, dat kan ook onmogelijk tippen aan de sfeer in de zaal of op een festivalweide.”

Williams: “Uiteindelijk is er maar één iets dat beter is op DVD en dat is FC De Kampioenen want dan kun je het afzetten.”

Agnew: “Zelf heb ik enorm veel gehad aan die oude video's met stand-up optredens van Eddie Murphy of Richard Pryor, gasten die ik nooit live heb zien optreden. Een DVD heeft een soort eeuwigheidswaarde. Kunnen de mensen over honderd jaar zeggen: zie hier, den Agnew! De grondlegger van de alternatieve comedy in Vlaanderen. (lacht) Ofwel zeggen ze gewoon: die zijn haarstijl was wel erg jaar 2000. Dat kan ook.”

Er is sprake van een heuse comedyboom in Vlaanderen. Bert en Nigel, jullie stonden al lang voor de hype op het podium. Vanwaar de drang?

Williams: “Bij alles wat ik zie of hoor, op straat of op tv, denk ik constant: fuck, dit kan toch niet waar zijn! Ben ik nu de enige die zich daaraan ergert of dat te onnozel voor woorden vindt? Tot ik Bert en enkele andere komieken 'aan het werk' zag in De Buster (Antwerps comedycafé) en besefte: er zijn dus toch nog gelijkgestemde zielen die zonder vleugelpiano zoals in Nederland of borstel in hun reet wél iets interessants te vertellen hebben. Ik heb altijd stand-up comedy willen doen. In Engeland, waar ik vandaan kom, is comedy voor mensen zonder opleiding gelijk ik een fantastisch alternatief om geld te verdienen.”

Agnew: “Toen ik in de kleuterklas met mijn grappen de melk door de meisjes hun neus deed lopen, wist ik al: misschien is er wel een carrière in comedy voor mij weggelegd. Ondertussen heb ik nog tientallen 'kutjobs' gedaan en een auditie bij Studio Herman Teirlinck: waar ik de reactie kreeg: gij hebt hier niets te zoeken, ga op een podium de komiek gaan uithangen.”

Kruismans: “In tegenstelling tot deze twee 'wanhopige' heren., ben ik er gewoon in gerold. In 1994 presenteerde ik een wedstrijd voor close harmony en a capella. Eén van de juryleden was Raf Walschaerts (Kommil Foo) die me achteraf zei: ik heb me ongelooflijk rot geamuseerd met uw presentatie, ge moet dat meer doen. Allemaal goed en wel, dacht ik, maar wie gaat in godsnaam kijken naar een vent die alleen met een micro op het podium wat uit zijn nek staat te lullen? Er was toen geen nog geen kader voor stand-up comedy in Vlaanderen.”

Agnew: “Als ze je op een podium zetten tijdens een walking dinner en jij bent het pratend behang op de achtergrond, is dat gedoemd te mislukken. We weten waarover we spreken.”

Williams: “Het ergste was de millenniumavond in Sint-Niklaas. Hyper stylish met minimalistische jazz op de achtergrond (vertoont braakneigingen) en dan nu: humor! Bert moest eerst op. Toen hij van het podium kwam, smeet hij meteen een stoel kapot tegen de muur en toen moest ik nog beginnen.”

Kruismans (sec): “Ik heb diezelfde avond mijn vriendin ten huwelijk gevraagd.”

Is Vlaanderen plots rijp geworden voor comedy?

Williams: “Vlaanderen is zowat de laatste plek in Europa waar stand-up comedy nog geen voet aan de grond had. Mensen zagen ons bezig en dachten: als die kan lullen, ik ook en voor je het weet heb je er een hele hoop lullers bij.”

Kruismans: “Het is een pure inhaalbeweging. Op tv is comedy nu hip en dat zal ook weer afzwakken. Maar in de zalen gaat comedy niet verdwijnen.”

Agnew: “Er is nu een klimaat gecreëerd en een standaard gelegd. Zo’n jonge gast als Xander De Rijcke, die achttien is en zegt: ik wil comedian worden en datzelfde ‘vuur’ heeft, die zit je op de hielen en dan ga vanzelf je ook rapper lopen.”

Williams: “Het voordeel is dat er nu veel meer speelplekken zijn voor beginnende comedians, maar anderzijds is het ook moeilijker door het groeiende aanbod: nu ben je een nobody tussen driehonderd nobodies wij waren tenminste maar met tien nobodies.”

Kruismans: “Comedy kan best hip en cool zin en voor het ogenblik goed verdienen, de drive moet er wel zijn.”

Comedian zijn is geen beroep, maar een way of living, een manier van naar de maatschappij kijken. Akkoord?

Kruismans:”Comedy is niet mijn enige ding: ik doe minstens even graag ‘Het Ryerscomplex’ (op Radio 1), of de teksten die ik schrijf voor de gedachtetrein van Zeno in De Morgen. Ik kan me gerust voorstellen dat ik over een jaar of vijf geen stand-up comedy meer doe en enkel nog boeken schrijf.”

Agnew: “Ik denk dat in het geven van tantrische massages wel een toekomst voor mij is weggelegd. Of ik word rockgod met mijn metalband Diablo Blvd.”

Williams: “Ik ben een one trick horse: er is niks anders waarvoor ik deug. Als dit stopt is het fuckin’ finished met mij. Culturele centra, jeugdhuizen en cafés daar hoor ik thuis: liefst jeugdhuizen en café’s maar die betalen mijn rekeningen niet. Daar moet je scherp en adrem zijn, en krijg je meer interactie. Alex en ik hebben plannen om samen naar Amerika te trekken en op te treden in de independent comedyclubs.”

Agnew: “Achter kippendraad waar ze met flessen naar uw kop gooien, dat lijkt ons wel wat na de beschaafde cc’s in Vlaanderen. Ik denk dat je pas echt kunt zeggen hoe ‘hard’ comedian je wil zijn als je zou vragen: zou je het ook doen als je er geen euro mee verdiende? Mijn antwoord is ‘ja. Je staat daar met een passie, omdat je het meent en niet omdat je een BV wordt. Fuck, die bullshit! Het klinkt misschien arrogant maar ik ben blij dat er af en toe aandacht besteed wordt aan iemand die daadwerkelijk iets kan en daarmee bekend wordt. In plaats van iemand die drie maand in een huis heeft gezeten met camera’s erop en daardoor in alle boekskes staat.”

Kruismans: “Ik heb die hele hype meegemaakt met ‘De slimste mens’ en daarover zal mijn nieuwe show ‘Wereldberoemd in Vlaanderen’ ook gaan: over hoe je door het BV-schap opeens over alles moet kunnen meepraten.”

Williams: “Dan vragen ze je voor artikels als ‘waar shopt Nigel williams?Het is niet omdat ik in Antwerpen woon dat ik iets ken van mode ken. Ik ga naar de C&A, P&C, H&M: alles met twee letters, dat kan ik nog onthouden.”

De comedyhype is toch niet alleen kommer en kwel?

Williams: “De comedyboom in Vlaanderen heeft alvast opgeleverd dat we dat aloude stigma van moppentappers van ons hebben afgegooid. We hebben hard moeten vechten tegen het vooroordeel dat comedy niet thuishoort in een theater. We waren vroeger de renegades van de theaters, onze mentaliteit is niet veranderd maar de hunne wel. (grijns) Comedy is een kunst en dat moet je niet onderschatten. Nu valt het omgekeerde ons te beurt: we hebben jarenlang het verwijt gekregen: als het niet over kak en pis gaat, dan hebben jullie niets te vertellen. Terwijl we alledrie vrij maatschappelijke relevante kritiek leveren. En dan krijg je plots tegenovergestelde effect. Ho, waar zijn de jokes?”

Agnew: “Je wilt als comedian serieus genomen worden, hoe gek dat ook klinkt. Je braakt niet alleen wat flauwe moppen en trekt gekke bekken, je wil iets wezenlijks zeggen over de maatschappij. De meest gehoorde kritiek is: comedians gaan voor de gemakkelijke lach. Ik garandeer je: there’s no such thing my friend. Als je mensen een half uur aan een stuk kunt doen lachen dan is dat geen toeval. De term ‘gemakkelijke humor’ bestaat niet, het is veel gemakkelijker te sucken dan goede comedy te brengen.”

Williams: “Het is heel fragiel en naakt hoe je daar staat, alleen met een micro en een mening. We doen misschien stoer maar wij weten dat het publiek ons zo kan breken.”

Stellen jullie grenzen aan waar wel of niet mee gelachen mag worden?

Williams: “Het ambetante aan stand-up comedian zijn, is :je wordt zo verdomd cynisch. Ik ben een chagrijnige kloot: vroeger gooide ik stenen door een ruit als iets mij niet aanstond, nu zeik ik op een podium. En word ik tenminste niet ineengerammeld.”

Kruismans: “Het is niet omdat je een bal in handen hebt dat je meteen een ruit moet ingooien. Je speelt niet alleen voor een bepaald publiek, je speelt ook 'samen met' je publiek. Je moet in contact blijven. Als je een grap vertelt over Hans Van Temsche en het publiek haakt af dan is het bijzonder moeilijk om dat contact te herstellen.”

Agnew: “Ik heb wel de masochistische neiging om uit te testen hoe ver ik kan gaan. Je merkt dat er bepaalde onderwerpen zijn die iedereen mijdt als de pest en dat is jammer: het zijn taboes waarmee moet gelachen worden om er dan ook openlijk over te kunnen praten. In mijn nieuwe show 'Morimos Solamente' wil ik graag zeggen wat voor zeikerds ik Israël wel vind zonder daarom meteen als een anti-semiet over te komen. Wat niet gemakkelijk is. Ik heb ooit een aanbod gekregen om een video in te spreken voor de Palestijnse zaak. Ik heb dat niet gedaan: ik wil geen kant kiezen want Israël of Palestina 't zijn geen van beide lieverdjes. Maar wat me wel enorm ergert is dat het recht op vrije meningsuiting in Vlaanderen voor alles geldt - voor de holocaust te ontkennen, draaien ze u de bak in - maar het is kennelijk niet bon ton als ik stel: was premier Sharon indertijd een Palestijn geweest dan was hij al tot in het stenen tijdperk teruggebombardeerd. Dat zijn toch situaties die scheef zitten?”

Jullie schuwen geen van allen de maatschappijkritiek, maar waren wel alledrie opvallend afwezig op de 0110 festivals op diverse plekken in het land?

Agnew: “Er was eerst sprake van dat ik met stand-up comedy op 0110 in Antwerpen zou optreden, maar uiteindelijk is dat niet doorgegaan al heb ik er wel met mijn metalband opgetreden. Men had één ding moeten duidelijk stellen: 0110 is een festival tegen het Vlaams Belang en dat hadden de organisatoren ook moeten durven toegeven. Dat was ook de bedoeling van initiatiefnemer Tom Barman: iets doen aan de verrechtsing maar dan ineens keivoorzichtig worden en zeggen: het is niet tegen extreem rechts. Ja, tegen wat dan wel? Een festival voor 'verdraagzaamheid'? Wat is dat voor flauwekul? Het doet me denken aan die verkiezingsaffiches met slogans als 'samen gaan we vooruit'. Dan denk ik: oké, maar waarheen?.”

Kruismans: “Ik woon in Aalst waar het Vlaams Belang de grootste partij is. Stel dat ze een zodanig grote meerderheid krijgen dat ze geen coalitie moeten vormen, mag ik dan nog in kc De Werf optreden? Of moet ik op café mijn gedacht gaan zeggen?”

Agnew: “Maar onze mond opentrekken zullen we hoe dan ook. Desnoods op een soap box op het marktplein.”

Ware het net niet interessant geweest hadden jullie aangetreden op het Vlaams Belang podium?

Williams: “Hadden ze mij uitgenodigd, ik had geen moment getwijfeld en 'ja' gezegd, met het gevaar dat ik er gelyncht word voor wat ik zeg. (smalend) Dan krijg ik misschien een standbeeld voor The Joker (comedycafé in Antwerpen) als de komiek-martelaar die stierf ten behoeve van het maatschappelijk welzijn en de comedy.”

Kruismans: “Ruim een derde van de Antwerpenaars heeft Vlaams Belang gestemd en dat zijn niet allemaal gestampte boeren. Die mensen gaan ook naar het theater. Als ik met het comedycollectief de Comedy All Stars optreed in het Fakkeltheater, merk ik dat een deel van het publiek niet alles wat ik zeg zo plezant vindt. Maar als ik één iets heb geleerd tijdens mijn research voor 'België voor beginners' is het wel: een Belg heeft wel een mening, maar zegt die niet. Ik heb een jaar lang bij 'Polspoel en Desmet' op VTM commentaar geleverd. Nooit enige reactie gehad, het werd dan ook uitgezonden op een vrijdag om half twaalf 's avonds en dan zitten de meeste schepenen toch ergens op één of ander mosselfestijn.”

Agnew: “De uitzending van mijn show 'Ka-Boom!' op Canvas is verschoven naar een latere datum, na de verkiezingen. Blijkbaar heeft het te maken met het feit dat er een 'sperperiode' geldt waarbij geen politieke meningen mogen geventileerd worden om de kijker niet te beïnvloeden. Ik vind dat begrijpelijk, maar anderzijds is het wel merkwaardig: we wonen zogezegd in een democratie maar je mag niet gelijk wanneer kritiek spuien op politieke partijen. Trouwens, zoveel pretentie heb ik nou ook weer niet dat ik denk het kiesgedrag van een persoon te kunnen beïnvloeden.”

Kruismans (lacherig): “Dat zou ik ook een zeer bangelijke gedachte vinden, Alex.”

Kruismans' 'België voor beginners', DVD vanaf vandaag verkrijgbaar. Agnews 'Ka-Boom', op 3 november op Canvas. DVD beschikbaar vanaf 9 oktober. Williams' 'Terrorist' op 6 oktober op Canvas. DVD beschikbaar vanaf 6 november. Info: www.pias.be